Uzdrowić Krajową Radę Sądownictwa

Szanowni Państwo Sędziowie,(*)

W dniu 12 maja 2026 r. kończy się kadencja Krajowej Rady Sądownictwa, której sposób wyboru, jej sędziowskiej części, został zakwestionowany w orzecznictwie europejskich Trybunałów, jak również Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając na względzie wagę tego Organu i Jego konstytucyjną rolę stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziowskiej oraz rolę w procesie powoływania sędziów, jako Prezesi Sądów Apelacyjnych dyskutujemy o tym jak przeprowadzić wybór nowej Rady, która spełniałaby standardy konstytucyjne i akceptowałyby Ją europejskie Trybunały. By tak się stało, koniecznym jest aby członkami Rady zostali sędziowie reprezentujący sądy powszechne, sądy wojskowe, Sąd Najwyższy i Naczelny Sąd Administracyjny, którzy w wyborach powszechnych przeprowadzonych na zgromadzeniach (zebraniach) sędziów uzyskaliby najwyższe poparcie.

W chwili obecnej procedowana jest w Sejmie ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz ustawy – Kodeks wyborczy (druk sejmowy 2108), której zasadniczym celem jest przywrócenie konstytucyjnego standardu wyboru sędziowskiej części składu KRS. Nie ma jednak pewności, że proces legislacyjny dotyczący tej ustawy zakończy się jej uchwaleniem, i że nastąpi to w czasie właściwym umożlwiającym przeprowadzenie wyborów do Rady w oparciu o jej zapisy.

Gdyby się tak nie stało, a zatem nie doszłoby do uchwalenia wyżej wspominanej ustawy, koniecznym stanie się podjęcie ryzykownej próby dokonania wyboru Rady jako Organu niezależnego, o którym mowa w art. 186-187 Konstytucji RP, w oparciu o zapisy obecnie obwiązującej ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1186). Stanie się to jednak tylko wtedy, gdy Sejm Rzeczpospolitej Polskiej stosując przepisy tej ustawy wybierze (czy raczej zatwierdzi wybór) do składu Rady 15 sędziów, spośród wszystkich prawidłowo zgłoszonych Marszałkowi Sejmu kandydatów, którzy w wyborach powszechnych na zgromadzeniach sędziów, zwołanych w tym samym dniu i wedle takiej samej procedury głosowania, uzyskają najwyższe poparcie. Ważnym jest zapewnienie rzetelności i transparentności całego procesu, w szczególności dotyczy to wyłaniania kandydatów jak i późniejszego głosowania nad zgłoszonymi kandydatami w sądach. Każdy uprawniony do głosowania sędzia musi mieć zapewnioną możliwość oddania głosu (najprawdopodobniej poprzez wskazanie na karcie do głosowania maksymalnie 15 kandydatów, na których odda swój głos). Masowy udział sędziów w tej procedurze będzie też ważnym elementem legitymizacji powołanej w ten sposób Rady. Zachęcam Państwa do wewnętrznych dyskusji na ten temat, poszukiwania w swoich środowiskach kandydatów cieszących się autorytetem oraz do udziału w samym głosowaniu. Istotna rola w całym procesie, zwłaszcza w procesie głosowania nad kandydatami przypadanie przede wszystkim prezesom sądów, uprawnionym do zwołania zgromadzeń w stosownym czasie, którzy zapewnią rzetelność i uczciwość całego procesu, tak by nie było podstaw do kwestionowania, uzyskanej ostatecznie przez poszczególnych sędziów (kandydatów), liczby głosów.

Powołanie Krajowej Rady Sądownictwa z zachowaniem standardu konstytucyjnego otworzy drogę do wznowienia konkursów na urząd sędziego w wielu sądach dotkniętych brakami kadrowymi i stanie się ważnym krokiem w odbudowie korpusu sędziowskiego.

Z wyrazami szacunku

Prezes Sądu Apelacyjnego w Białymstoku

Marek Szymanowski

_______________________

(*) autor zwrócił się z prezentowanym powyżej listem do sędziów apelacji białostockiej